Koncepcje ekonomii społecznej i ekonomii solidarnej, choć odrębne, ściśle ewoluowały w czasie. Ekonomia społeczna koncentruje się na aspektach związanych z przedsiębiorczością, podczas gdy ekonomia solidarna kładzie nacisk na sprawiedliwość społeczną. Ostatnio koncepcje te zostały zintegrowane, szczególnie w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych. Od 2014 r. ONZ połączyła je w ramach Ekonomii Społecznej i Solidarnej (ESS), uznając ich kluczową rolę w realizacji Agendy 2030 i osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju – Cele zrównoważonego rozwoju – Ministerstwo Rozwoju i Technologii – Portal Gov.pl (www.gov.pl) (Sustainable Development Goals – SDGs). W kwietniu 2023 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ wzmocniło to połączenie, przyjmując rezolucję promującą ESS na rzecz zrównoważonego rozwoju, uznając jej rolę w lokalizacji celów zrównoważonego rozwoju.
Na poziomie europejskim poczyniono znaczne postępy we wspieraniu ESS. W grudniu 2021 r. Komisja Europejska zatwierdziła plan działania na rzecz ekonomii społecznej, a w listopadzie 2023 r. Rada Europejska zaleciła przyjęcie krajowych strategii rozwoju ESS. W ramach Europejskiego Filaru Praw Socjalnych strategia UE postrzega ekonomię społeczną jako niezbędną dla sprawiedliwej transformacji, wspierania transformacji cyfrowej i ekologicznej, dostarczania zrównoważonych towarów i usług oraz eliminowania luk społecznych na jednolitym rynku
Kontekst terytorialny i instytucjonalny
Pomimo postępów w konwergencji regionalnej, Europa Środkowa nadal wykazuje dysproporcje gospodarcze i społeczne, szczególnie między regionami wschodnimi i zachodnimi. Oczekiwana długość życia i warunki życia znacznie się różnią, odzwierciedlając głęboko zakorzenione nierówności. Przeciwdziałanie tym dysproporcjom wymaga silnego zaangażowania społeczności i wypełnienia luki między sektorem publicznym i prywatnym.
Projekt 3P4SSE definiuje ESS jako sektor obejmujący różnorodne podmioty przedkładające cel społeczny nad zysk. Takie podejście doprowadziło do stworzenia wysokiej jakości miejsc pracy, inicjatyw integracji społecznej i praktyk zrównoważonych środowiskowo. Jednak regiony Europy Środkowej wykazują różny stopień dojrzałości w instytucjonalizacji ESS, od ugruntowanych ram ekonomii społecznej po gospodarki wschodzące, które wciąż rozwijają partnerstwa publiczno-prywatne.
W ramach projektu 3P4SSE opracowano wspólną strategię dotyczącą 3P
Wspólna strategia 3P na rzecz wsparcia ekonomii społecznej i solidarnej to znacząca inicjatywa opracowana przez partnerów w ramach projektu Interreg 3P4SSE – Reducing social disparities in a joint effort (interreg-central.eu). Strategia ta ma na celu rozwój Lokalnych Planów Działania (LAP) poprzez strategiczne, trójpłaszczyznowe podejście: podzielona na trzy sekcje, przedstawia podstawowe zasady ekonomii społecznej, szczegółowy program polityczny i ramy umożliwiające podjęcie działań, co ma na celu rozwój regionalnej ekonomii społecznej.
Wspólna strategia 3P podkreśla kluczową rolę ESS w osiąganiu zrównoważonego rozwoju i promowaniu rozwoju lokalnego poprzez solidne ekosystemy i klastry gospodarki społecznej. Strategia rozszerza nacisk z włączenia społecznego na innowacje społeczne, w pełni integrując grupy znajdujące się w niekorzystnej sytuacji, wprowadzając nowe usługi napędzane cyfryzacją i transformacją technologiczną oraz wspierając proaktywną dynamikę społeczną.
Cele polityczne strategii obejmują podnoszenie zbiorowej świadomości, tworzenie wspierających klastrów gospodarki społecznej poprzez partnerstwa publiczno-prywatne, zapewnianie trwałości i odporności gospodarczej oraz wspieranie innowacji w paradygmatach rozwoju. Powyższe założenia mają na celu maksymalizację wpływu ESS w regionach Europy Środkowej.
Struktura i implementacja:
Wspólna strategia opiera się na czterech kluczowych obszarach polityki: wspólnych inwestycjach, modelach biznesu społecznego, budowaniu potencjału oraz rzecznictwie i wpływie. Wspólne inwestycje mają na celu tworzenie wspierających środowisk i innowacyjnych ekosystemów gospodarki społecznej. Społeczne modele biznesowe koncentrują się na zwiększaniu konkurencyjności i maksymalizacji wpływu społecznego. Budowanie potencjału wyposaża organizacje ekonomii społecznej w umiejętności radzenia sobie z wyzwaniami i transformacjami. Rzecznictwo i wpływ zwiększają widoczność i wpływ organizacji ekonomii społecznej na podejmowanie decyzji politycznych.
Aby ułatwić innowacje społeczne i współpracę z władzami publicznymi, strategia obejmuje narzędzia strategiczne, takie jak zamówienia społeczne, polityka fiskalna, etykietowanie, ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych i usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym. Narzędzia te mają na celu ułatwienie dostępu do rynku i wsparcie podmiotów ESS.
Trwałość i perspektywy na przyszłość
Począwszy od kwietnia 2024 r., partnerzy projektu sformalizują swoją współpracę poprzez protokół ustaleń – Memorandum of Understanding, zapewniając trwałość i kontynuację strategii po zakończeniu projektu. Protokół ten określi role, obowiązki i procedury, zapewniając dalszy rozwój wspólnych wysiłków.
Opracowana Strategia jest przykładem siły wspólnego działania i planowania strategicznego. Wsparcie silnych ekosystemów ESS, ma na celu stworzenie bardziej sprawiedliwej, zrównoważonej przyszłości dla Europy Środkowej, wypełniając luki i napędzając rozwój regionalny poprzez innowacyjne i integracyjne podejścia.
Zapraszamy do obejrzenia filmu o 17 celach zrównoważonego rozwoju: